پروژه استحصال املاح تبخیری از دریاچه نمک

* مقدمه

دریاچه نمک یا دریاچه نمک مسیله نام دریاچه‌ای در منطقه کویر مرکزی ایران است. این دریاچه با عنوان دریاچه نمک آران و بیدگل هم شناخته می‌شود و گاهاً با دریاچه حوض سلطان که مابین قم و تهران واقع است اشتباه می‌گردد. وسعت این دریاچه بدون احتساب کفه های گلی، ۱۸۰۰ کیلومتر مربع می باشد.

* زمین شناسی

دریاچه نمک در منطقه ساختاری ایران مرکزی واقع شده است (قربانی ۲۰۱۳). این منطقه از لحاظ ساختاری و زمین شناسی پیچیده است، و طبقه بندی سنگ ها از دوره زمین شناسی پیش- کامبرین تا دوره کواترنری، همراه با چندین دوره تشکیل کوه، دگردیسی و تشکیل گدازه آتشفشانی گسترده شده اند. این منطقه توسط رشته کوه های البرز و زاگرس احاطه شده است. پلایا دارای شکل مثلثی است ، همراه با قله ای به سمت شمال. حداکثر ابعاد در جهت های شمال به جنوب و شرق به غرب ، تقریباً ۵۰ کیلومتر می باشند . در داخل دریاچه جزیره ای با نام جزیره سرگردان وجود دارد که با مساحت ۱۳ کیلومتر مربع در قسمت جنوب دریاچه واقع شده و حداکثر به ارتفاع ۸۰۸ متر از سطح آزاد دریا می رسد.

* ذخیره معدنی

کانی سازی ذخیره در دریاچه نمک دو بخش دارد. بخش اول ، شورابه موجود در لایه شورابه فوقانی می باشد ، در حالی که بخش دوم، ذخیره معدنی بالقوه در لایه های نمکی می باشد. برنامه آزمایشی(عیارسنجی) کنونی ، ذخیره منیزیم را در تمام لایه ها شناسایی نمود ، اما بیشتر آن در لایه شورابه فوقانی می باشد. شورابه علاوه بر منیزیم حاوی مقادیر قابل ملاحظه ای سدیم ، کلر و سولفات ، پتاسیم و سایر عناصر کمیاب از قبیل لیتیم می باشد .

* بهره برداری

شرکت توسعه و تجهیز معادن امداد به عنوان هلدینگ معدنی مجتمع اقتصادی کمیته امداد امام خمینی(ره) بر اساس مزایده عمومی شماره ۲۴-۴/۹۵ت، برگزار شده توسط شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران با موضوع “انجام طراحی، استخراج و انتقال شورابه از دریاچه نمک، و ساخت و راه اندازی و بهره برداری از کارخانه تولید حداقل ۵۰۰۰۰ تن اکسید منیزیم و سایر محصولات جانبی” به عنوان برنده مزایده انتخاب و اجرای پروژه به این شرکت ابلاغ شده است.

* مطالعات

شرکت معدن فرآور امداد به عنوان بازوی اجرایی هلدینگ معدنی امداد با هدف انجام مطالعات امکان سنجی جامع (FS) به همراه شرکت های مشاور بین المللی ، فعالیت خود را در این منطقه آغاز نمود. این مطالعات، به دو فاز تقسیم بندی می شود : ارزیابی اقتصادی مقدماتی (PEA) ، مطالعه جامع امکان سنجی (FS). گزارشات فنی این مطالعات ، از ساختار تعیین شده توسط سازمان ملی  نظارت بر اطلاعات پروژه های معدنی در کانادا  NI 43-101، تبعیت می کند که در آن ، نتایج و روش های اکتشاف باید به صورت مستقل ارزیابی شده و گزارش آن توسط یک شخص ذیصلاح (QP) مطابق با پروتکل های ذکر شده برای گزارشات فنی ، ارائه گردد تا کفایت اقدامات انجام شده برای سودآور بودن اقتصادی ذخایر تعیین شود .

در حال حاضر، انجام ارزیابی اقتصادی مقدماتی (PEA) طرح به پایان رسیده و مطالعات جامع امکان سنجی در حال انجام می باشد.

 

معدن مرمریت میرولی تیران در فاصله ۱۱۰ کیلومتری شمال غرب شهرستان کرمان و ۲۱ کیلومتری شهر راور واقع در استان کرمان می‌باشد. سنگ مرمریت این معدن به کرم و برخی نقاط صورتی با طرح پرطاووسی می‌باشد. این معدن دارای ذخیره ۱۱۰ هزار تن سنگ با ظرفیت استخراج سالیانه ۸۰۰۰ تن می‌باشد.

معدن حاجی آباد

موقعیت جغرافیایی و راه های دسترسی معدن:

معدن تراورتن حاجی‌آباد در ۵ کیلومتری جنوب غرب شهر محلات در استان مرکزی قرار گرفته است. راه دسترسی این محدوده معدنی از طریق جاده اصلی محلات به خمین است. جاده معدن در مسیر هموار به طول ۲ کیلومتر از جنوبی­ترین قسمت محدوده (محل باسکول) تا شمالی ترین قسمت محدوده می باشد که این جاده بصورت شوسه احداث گردیده است.

محدوده معدن تراورتن حاجی­‌آباد به مساحت ۳۷۳ هکتار است.

توپوگرافی محدوده معدن

معدن مورد نظر قسمتی از رشته کوه­های جنوب شرقی شهر محلات می­باشد. این رشته کوهها دارای روند تقریبی شرقی- غربی بوده و شامل کوههای کوه زرد قلعه، کوه دز و کوه پارسمند می‌­باشد. کم ارتفاع ترین نقطه معدن تراز ۱۶۴۶ و بلندترین نقطه معدن ۱۸۰۶ متر در شمال محدوده می­باشد. لایه تراورتن محدوده با روند شمالی-جنوبی به طول تقریبی ۲ کیلومتر می­باشد.

نوع و طبقه ماده معدنی

ماده معدنی مورد نظر از نوع تراورتن سفید و کرم با ترکیب شیمیایی CaCO3 می­باشد.

زمین شناسی

معدن حاجی‌آباد در دو پهنه ساختاری ایران مرکزی و زون سنندج – سیرجان واقع شده است. تراورتن حاصل فعالیت چشمه های آهک ساز کواترنر است. واحدهای زمین­ شناسی تفکیک شده در محدوده معدنی حاجی­‌آباد از قدیم به جدید شامل:

واحد شیل، مارن و ماسه سنگ سبز رنگ ائوسن(بستر)

واحد کنگلومرای قاعده تراورتن: که این واحد سنگی در زمان نهشته شدن بر روی واحد ائوسن در نقاط پست تر این واحد سنگی و دارای ضخامت بیشتری است (گنگلومرای همراه با تراورتن)

واحد تراورتن نسل اول: نهشته شده است. لایه‌های تحتانی این واحد سنگی تراورتن دارای رنگ قهوه‌ای و کرم تیره بوده و تخلخل آن کم می باشد. ضخامت این واحد از حداقل ۵ متر تا حداکثر۲۰ متر متغیر می باشد.

واحد تراورتن نسل دوم: واحد سنگ چینه ای تراورتن گسترده ترین واحد سنگی در محدوده معدنی می باشد که پس از یک وقفه رسوب گذاری بر روی تراورتن های نسل اول معدن حاجی‌آباد نهشته شده است. این واحد سنگی تراورتن که عمدتا در شمال محدوده معدنی می باشد. ، به وضوح دارای تخلخل و حفرات بیشتری نسبت به تراورتن های نسل اول در خود می باشد.

میزان ذخیره قطعی و احتمالی کانسار

با توجه به گزارش پایان اکتشاف، همچنین طرح بهره برداری قبلی و مقاطع زده شده در نقشه ۱:۱۰۰۰ معدن حاجی­‌آباد، ذخیره قطعی سنگ قابل بارگیری معدن با در نظر گرفتن وزن مخصوص سنگ تراورتن ۶/۲ تن بر متر مکعب ۵،۲۰۰،۰۰۰ تن برآورد و همچنین با توجه به عملیات اکتشافی انجام شده ذخیره احتمالی ۹،۴۰۰،۰۰۰ تن برآورد گردیده است. قابل ذکر است میزان کوپ­دهی از سنگ برجای معدن تراورتن حاجی­‌آباد با توجه به کیفیت و وضعیت زمین­شناسی و تکتونیک معدن به طور میانگین ۱۸درصد در نظر گرفته شده است.

روش استخراج ماده معدنی : با توجه به ضخامت تراورتن معدن، شیب کم لایه و همچنین استحکام بالا و پایداری پله‌های ایجاد شده ، بهترین روش برای استخراج به مانند دوره قبل استفاده از روش استخراج روباز و کواری می باشد.

با توجه به خوراک مورد نیاز کارخانه­‌های فرآوری، سیستم حمل و نقل، مشخصات زمین شناسی و ژئومکانیکی توده سنگ برجا و مسائل ایمنی ابعاد بهینه استخراجی با ارتفاع میانگین پله­ استخراجی ۸ متر، طول رشته­‌بری‌ها

۸ متر، عرض برش ۸/۱ متر،  شیب رخساره پله ۹۰ درجه و شیب کف پله صفر در نظر گرفته شود.

با توجه به میزان ذخیره سنگ قابل بارگیری ۵،۲۰۰،۰۰۰ تن، بارگیری سالیانه ۴۰۰،۰۰۰ تن و ۲۸۰ روز مفید کاری معدن در سال برنامه کاری معدن در مناطق و ترازهای مختلف به مدت ۱۲ سال برنامه ریزی گردیده است.

  • تعداد مناطق : ۱۱ منطقه (۱، ۶ غربی، ۶ شرقی، ۸، ۱۲، ۱۴، ۱۵، ۱۸ ، ۱۷ ، اصلاح قواره و لاشه‌جوئی) فقط منطقه ۸ غیر فعال
  • تعداد پیمانکار : ۸ پیمانکار
  • تعداد پرسنل : ۲۳۰ نفر
  • تعداد دستگاه های فعال:

  • تولید واقعی ماهیانه حدود ۴۰ تا ۶۰ هزار تن

معدن آتش‌کوه

 

  • معرفی و موقعیت معدن:

بهره‌برداری از این معدن از سال ۱۳۳۳ آغاز گردیده است بی‌شک یکی از با کیفیت ترین سنگ‌های تراورتن حاصل تراورتن حال حاضر کشور در این مردم قرار گرفته است این معدن در ۱۰۰ کیلومتری شرق شهر اراک و در فاصله ۵ کیلومتری شرقی واقع شده است راه دسترسی به این معدن از طریق جاده محلات و دلیجان میسر میباشد برای رسیدن به این معدن باید در فاصله ۴ کیلومتری محور به سمت دلیجان در امتداد جنوب شرق حرکت نمود و پس از طی مسیری پنج کیلومتری و معدن رسید آب و هوای این ناحیه معتدل و خشک بوده و بیشینه دما در تابستان ۳۷ و در زمستان منفی ۸ درجه‌ی سانتیگراد می باشد.

  • زمین شناسی و نحوه‌ی تشکیل معدن:

تراورتن در منطقه محلات حاصل فعالیت چشمه‌ های آب گرم بوده است. نحوه تشکیل ذخایر تراورتن در این منطقه بیشتر تحت تاثیر پدیده های فیزیکی شیمیایی و یا تبخیر بوده است. گردش آب باعث می‌شود دی اکسید کربن با آب‌های جنوبی از درون شکستگی‌ها و درزها به سطح زیرین زمین راه یابد و سنگ‌های مسیر خود را حل و به صورت چشمه‌های آهک‌ساز در سطح بیرونی زمین رسوب دهد. کانی اصلی تراوتن کلیست می باشد و ترکیب شیمیایی آن caco3 است.

  • مشخصات و معدن در پروانه بهره‌برداری:
  • مساحت ۲۴/۲ کیلومتر مربع
  • تراورتن سفید و به ندرت کرم
  • ذخیره قطعی معدن به مقدار ۱٫۳۸۶٫۰۰۰ تن( سال ۱۳۹۱)
  • اضافه شدن ذخیره مرمریت مشکی در پروانه بهره برداری با میزان ذخیره ۳۶۰۰۰ تن و تناژ سالانه ۶۰۰۰ تن در سال ۱۳۹۲
  • ظرفیت تولید سالیانه ۸۰.۰۰۰ تن تراورتن
  • روش استخراج:

از ابتدا بهره برداری تا سال ۱۳۷۳ به صورت آتشباری و از سال ۱۳۷۳ تا کنون به روش سیم برش الماسه

  • وضعیت مناطق معدن:

  • وضعیت ماشین آلات معدن:

معدن مرمریت نفیس در مرز دو استان فارس و یزد در جنوب غربی شهر ابرکوه و ۵۰ کیلومتری شمال غرب شهر بوانات در استان یزد واقع شده است. سنگ مرمریت این معدن در طرح و رنگ‌های کرم، کرم پرطاووسی، دانه اناری، دانه اناری تیره، کالباسی و زیتونی می‌باشد. این معدن دارای ذخیره ۶۷۵ هزار تن سنگ با ظرفیت استخراج سالیانه ۱۲۰۰۰ تن می‌باشد.

معدن فلدسپات دردوی خواف، استان خراسان رضوی، شهرستان خواف، بخش سنگان، دهستان پایین خواف، آبادی دردوی در فاصله ۴۵ کیلومتری شمال شرق خواف واقع شده است. ماده معدنی استخراجی فلدسپات سدیک و پتاسیک بوده که دارای ذخیره قطعی معادل ۵۰۴ هزار تن و ظرفیت استخراج سالیانه ۲۰ هزار تن می‌باشد. محصول تولیدی در صنعت لعاب و سرامیک سازی، مقره سازی و … کاربرد دارد.

معدن تراورتن کولوس دو در استان آذربایجان غربی، شهر ماکو، روستای شوربلاغ منطقه کولوس واقع شده است. ذخیره احتمالی معدن حدود ۲۰۰ هزار تن برآورد گردیده است. این معدن دارای پتانسیل استخراج سنگ تراورتن پرتقالی، لیموئی و تراورتن کرم موج ریز می‌باشد. با توجه به موقعیت مکانی و جغرافیایی معدن و نزدیکی به بازارهای سنگ ترکیه و جمهوری آذربایجان از توان صادرات خوبی برخوردار است. از دیگر ویژگی‌های این معدن واقع شدن در منطقه آزاد سرمایه‌گذاری ماکو است.

معدن واریزه کوهی سنا (۲) در استان بوشهر، شهرستان دشتی،۱۲۰کلیومتری شهر بوشهر واقع شده است. این معدن مجهز به کارخانه دانه بندی بوده و محصولات تولیدی آن شامل ماسه شسته، Base، شن نخودی، شن بادامی، ماسه بادی، مخلوط غیر سرندی می‌باشد. این معدن دارای ذخیره ۴٫۸۰۰٫۰۰۰ تن شن و ماسه با ظرفیت استخراج سالیانه ۱۵۰هزار تن‌ می‌باشد.